Xəbərlər
MHBS haqqında ilk təqdimat, mövzunun davamı
Finansistin aprel buraxılışının IFRS rubrikası: MHBS haqqında ilk təqdimat, mövzunun davamı

BMUS (İAS) 21 “Məzənnə dəyişməsinin təsiri”. Standart 1995-ci ildə qüvvəyə minmişdir, 2011-ci ilin iyun ayında müəyyən dəyişikliklərə məruz qalmış və nəticədə aşağıdakı hədəflər üzərində qurulmuşdur:
  • Xarici valyutada olan əməliyyatlar;
  • Fəaliyyətləri hesabat verən müəssisənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan xarici şirkətlərə investisiya yatırımı;
  • Məlumatın açıqlanması;

    Bu standart hesabat dövrü 1 yanvar 2005-ci il tarixindən başlayan şirkətlərə şamil edilir.

    BMUS (İAS) 23 Alınmış borclar üzrə yaranan xərclər. Standart 1995-ci ildə qüvvəyə minmiş və özündə aşağıdakı anlayışları birləşdirir.
  • Borclar üzrə yaranan öhdəliklərin uçotu üzrə mühasibat tövsiyələri
  • Tikinti ilə bağlı xərclərin kapitalizasiyası
  • Borclar üzrə yaranan öhdəliklərin detallı qaydada kapitallaşdırılması
    Bu standart müəssisələr tərəfindən 1 yanvar 2009-cu il tarixindən başlayan hesabatlar üzrə tətbiq edilməlidir. BMUS (IAS) 24 Əlaqəli tərəflər haqqında məlumatın açıqlanması. Standart 1984-cü ildə təqdim olunub və 2012-ci ilin oktyabr ayında nəzərdən keçirilib. Standartın məqsədləri özündə aşağıdakıları ehtiva edir:
  • Əlaqədar tərəflərin müəyyən edilməsi;
  • Standart təsir və nəzarətin həyata keçirilməsində ifadə olunur. Bura aşağıdakılar daxildir: assosiativ şirkətlər, özəl şəxslər və əsas rəhbər heyəti, şirkətin ana-törəmə münasibətləri.
  • İnformasiya xarakterli və qarşılıqlı əqdlərin məbləğlərinin açıqlanması.
    Bu standart müəssisələr tərəfindən 1 yanvar 2014-cü il tarixindən başlayan hesabatlar üzrə tətbiq edilməlidir.

    BMUS (IAS) 27 Ayrıca maliyyə hesabatı. 1988-ci ildə təqdim edilib, 2011-ci ilin mayında yenidən baxılıb. Standartın məqsədləri özündə aşağıdakıları ehtiva edir:
  • Törəmə, assosiativ və birgə müəssisələrə yatırılan investisiyaların uçotu və məlumatların açıqlanma qaydalarını müəyyən etmək;
  • Konsolidasiya edilmiş və ayrıca maliyyə hesabatları müəyyən etmək;
    Təşkilat 1 yanvar 2013-cu il tarixi və ya bu tarixdən sonra başlayan illik dövrlər barəsində qeyd olunan standartı tətbiq etməlidir. Bu standart 10 MHBS (IFRS) ilə eyni vaxtda buraxılır.

    BMUS (IAS) 28 Assosiativ və birgə müəssisələrə investisiyalar. İdarə heyəti tərəfindən ilkin olaraq 1988-ci ildə bəyənilib və 2011-ci ildə yenidən nəzərdən keçirilib. Standart aşağıdakı məqsədləri özündə ehtiva edir:
  • İştirak payı metodunun tətbiqi üzrə tələbləri müəyyən etmək və ödəniş sisteminə assosiativ müəssisələrə investisiyaların uçotu ödəniş sisteminə assosiativ və birgə müəssisənin nəznində investisiyaların uçotu qaydalarını təyin etmək;
  • Tərəfdaş müəssisələri üzərində investor filialı kimi deyil, mühüm təsirə malik müəyyən olduğundan, hesab edirlər ki, investor 20% -dən çox paya malikdirsə, deməli təsir etmə gücü "var";
  • İştirak payları üzrə Uçot metodu gərək onda dayandırılsın ki, investor şirkəti yaradılan assosiasiya üzərində əhəmiyyətli təsirini itirir.
  • Belə investisiyalar uzunmüddətli aktivlər kimi göstərilir.
    Bu standart müəssisələr tərəfindən 1 yanvar 2013-cü il tarixindən başlayan hesabatlar üzrə tətbiq edilməlidir.

    BMHS (IAS) 29 " Giperinflyasiya şəraitində maliyyə hesabatı. Əvvəlcə idarə heyəti tərəfindən 1989-cu ildə bəyənilib və 2003-cü ildə başqa cür təşkil edilib. Standartın məqsədləri özündə aşağıdakıları ehtiva edir:
  • Giperinflyasiyanı qeyd edilən kimi müəyyənləşdirir, əgər üç il ərzində ümumi inflyasiya 100% və daha çox təşkil edir;
  • Belə bir şəraitdə maliyyə hesabatı cari hesabat tarixinə fəaliyyət göstərən ölçü vahidləri ilə təqdim olunmalıdır;
  • Müqayisə edilə bilən maddənin əvvəlki dövrlər üçün cari hesabat tarixi üçün fəaliyyət göstərən ölçü vahidləri ilə yenidən hesablanmalıdır.

    BMUS (IAS) 32 "Maliyyə alətləri: Məlumat verilməsi. Qüvvədə olan redaksiyası 2004-cü ilin martında təsdiqlənib, son dəyişikliklər 2011-ci ilin mayında edilib. Standartın məqsədləri aşağıdakıları özündə ehtiva edir:
  • Maliyyə alətlərinin maliyyə aktivləri, maliyyə öhdəlikləri və kapital üzrə təsnif edilməlidir;
  • Təsnifat formanı deyil, həm məzmunu əks etdirməlidir;
  • Öhdəlikləri pul vəsaitlərinin və ya digər maliyyə aktivlərinin alınması üzrə borc təşkil edir;
  • Mübtədalar və alətləri olan borcudur;
  • Xərclər maliyyə öhdəliklərinin xidmət vasitəsilə faizi mənfəət və zərər haqqında hesabatda təqdim olunur;
  • Dividend maliyyələşdirdiyi kapitalı olan kapitalın bölüşdürülməsi.
    Təşkilatlar 1 yanvar 2005-ci il və ya bu tarixdən sonra başlayan illik dövrlər barəsində standartı tətbiq etməlidir.

    BMUS (IAS) 33 "Səhm üzrə gəlir". Standart 1997-ci ildə idarə heyəti tərəfindən bəyənilmişdir. 2005-ci il yanvarın 1-də (2011-ci ildə edilmiş müəyyən dəyişikliklərlə) yeni redaksiyada fəaliyyət göstərir. Standartın məqsədləri özündə ehtiva edir:
  • Standart yalnız səhmləri açıq hərraca çıxarılan şirkətlərə aiddir;
  • Adi səhm üzrə mənfəət və zərər haqqında hesabatda xalis mənfəətin açıqlaması;
  • Hesablama üçün əsas baza gəlir səhm üçün mənfəəti və dividend imtiyazlı azlığın payı çıxıldıqdan sonra qəbul edilir;
    Məxaric dövrü ərzində dövriyyədə olan adi səhmlərin sayı orta həcmli səhm üçün baza mənfəətin hesablanması üçün deyil.

    BMUS (IAS) 34 "Aralıq maliyyə hesabatları". Standart 1998-cu ildə Şura tərəfindən bəyənilib, 2000-ci ildə yenidən baxılıb. Son düzəlişlər 2012-ci ilin oktyabrında edilib. Standartın məqsədləri özündə ehtiva edir:
  • Barəsində məlumatların verilməsi və onun qiymətləndirilməsinin tələblərini müəyyən edir;
  • Belə bir hesabatın minimum məzmununu müəyyən edir;
  • Qiymətləndirilməsi və tanınması prinsiplərini nəzərdə tutur;
    Maliyyə hesabatına aşağıdakılar daxildir: Maliyyə vəziyyəti haqqında hesabat (dövrün sonuna); Hesabat dövründə ümumi gəlir haqqında hesabat; Dövr ərzində kapitalda dəyişikliklər haqqında hesabat; Pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabat dövründə; Qeydlər.

    BMHS (IAS) 36 "Aktivlərin qiymətdən düşməsi. Standart 1999-ci ilin iyulunda qüvvəyə minib, 2004-cü ilin martında yenilənib və son düzəlişlər 2011-ci ilin mayında edilib. Standart aşağıdakı məqsədləri özündə ehtiva edir:
  • Əmlak və avadanlıqlar, işgüzar nüfuzun, əsas vəsaitlərin, qeyri-maddi aktivlərin uçotu üzrə qiymətdən düşmə prosedurlarını müəyyən edir;
  • Aktivlərin qiymətdən düşmə üzrə test prosedurunu müəyyən edir: identifikasiya; qiymətləndirilmə; tanınması; məlumatın açıqlanması.

    BMHS (IAS) 37 "Ehtiyatlar, şərti öhdəliklər və şərti aktivlər". Standart 1999-cu ilin iyulunda qüvvəyə minib, 2010-ci ilin oktyabrında yenilənib. Standartın məqsədləri aşağıdakıları özündə ehtiva edir:
  • Ehtiyatları o halda etiraf etmək lazımdır ki, şirkətin o hadisələr nəticəsində, cari öhdəliyi yaranır;
  • Belə ehtiyatlar xərcin ən yaxşı qiymətini təqdim etməlidir;
  • Ehtiyatdan aktivlərin məxaricindən gözlənilən gəlir çıxılmamalıdır;
  • Əgər resursların axını daha gözlənilmirsə, ehtiyatlar yalnız həmin xərclərin ilkin hesablamalarına əsasən istifadə olunmalıdır.



    BMHS (IAS) 38 "Qeyri-maddi aktivlər". Yeni redaksiyası 2004-cü ilin martın 31-dən qüvvəyə minib. Son dəyişikliklər 2009-cu ildə tətbiq edilib. Standartın məqsədləri özündə aşağıdakıları ehtiva edir:
  • Digər standartlarda nəzərdən keçirilən QMA-lar istisna olmaqla, bütün digər qeyri-maddi aktivlərə tətbiq olunur ki;
  • Qeyri-maddi aktiv bu hallarda maya dəyəri ilə tanınmalıdır: O, qeyri-maddi aktivin tərifinə uyğundur. Bu identifikasiya olunan aktiv olmalı və qudvildən fərqlənməlidir. Ehtimal var ki, digər aktivlərdə olduğu kimi, bu aktivə aid olan gələcək iqtisadi səmərə şirkətə daxil olacaq. Aktivin dəyərini etibarlı surətdə qiymətləndirmək olar.
  • Qeyri-maddi aktivin ilkin tanınmasından sonra O, faydalı istismar müddəti üzrə amortizasiya olunmalıdır.

    BMHS (IAS) 40 "İnvestisiya əmlakı". Standart 2001-ci ildə qüvvəyə minib, 2011-ci ilin mayında yenidən baxılıb. Standartın məqsədləri özündə aşağıdakıları ehtiva edir:
  • Müəssisənin sahib olduğu bütün investisiya mülkiyyətini əhatə edir; Bu zaman investisiya mülkiyyəti kimi onun istifadə sahəsində məhdudiyyət yoxdur;
  • İnvestisiya mülkiyyəti müəssisənin icarə haqqı şəklində gəlir əldə etmək məqsədi ilə malik olduğu, yaxud kapital dəyərinin artırılması və ya hər iki məqsədlə saxlanılan mülkiyyət kimi müəyyən edilir;
  • Standart həmçinin "investisiya mülkiyyəti" anlayışına daxil edilməyən mülkiyyəti də müəyyən edir;
  • Şirkət öz maliyyə hesabatlarında investisiya mülkiyyətini maya dəyəri üzrə qiymətləndirə və ya ədalətli dəyəri ilə qiymətləndirə bilər.

    BMHS (IAS) 41 "Kənd təsərrüfatı". 2000-ci ildə qəbul olunub. 2003-ci il yanvarın 1-dən tətbiq olunur. 2011-ci ilin may ayında yenidən baxılıb. Bu standart kənd təsərrüfatı fəaliyyətinə aid olan maliyyə informasiyasının açıqlanması və təqdim edilməsi üçün maliyyə hesabatlarının tərtib etmə qaydalarını təyin edən hərtərəfli standartdır. Standart həmçinin bioloji aktivlərin, kənd təsərrüfatı istehsalının, subsidiyaların, bioloji aktivlərin satışından, onların qiymətdən düşməsi nəticəsində yaranan mənfəət və zərərin uçot qaydasını müəyyən edir.